Dr. Abdulgaffar Peang-Meth
April 1944 - December 2022Kumnit Khmer
The Role of the Individual in Affecting Political Development in Cambodia
Young compatriots who are working to bring democracy to Cambodia have urged that a compilation of my writing be made available. That has been my inspiration and the greatest compliment I could receive. My head and my heart are with them.
តួនាទីរបស់បុគ្គល
ក្នុងការជំរុញការអភិវឌ្ឍន៍នយោបាយនៅប្រទេសខ្មែរ
មានបងប្អូនរួមជាតិខ្មែរវ័យក្មេងដែលកំពុងធ្វើការដើម្បីនាំលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យមកប្រទេសខ្មែរបានណែនាំខ្ញុំឱ្យចងក្រងទុកមួយដុំនូវអត្ថបទនានាដែលខ្ញុំបានសរសេរ ដើម្បីឱ្យគេអាចអានបានផង ។ នោះហើយគឺជាការបំផុសគំនិត និងជាការសរសើរដ៏ធំមួយដែលខ្ញុំអាចទទួលបាន ។ ខួរក្បាលខ្ញុំនិងដួងចិត្តខ្ញុំបានដោតភ្ជាប់នៅជាមួយអ្នកផងទាំងឡាយ ។
Gaffar Peang-Meth was born in 1944 at Phum Russey Keo, a suburb of Phnom Penh. He was schooled in Cambodia and received a Master’s Degree in government from Georgetown University in 1969. Peang-Meth earned his Doctor of Philosophy degree in Comparative Government and Politics of Southeast Asia from the University of Michigan (1980).
Latest Articles
“វិបត្តិសុខភាព” នៅអាមេរិកក្នុងពេល ៣ ខែខាងមុខ
នៅប្រទេសកម្ពុជា រដ្ឋាភិបាលខ្វល់ខ្វាយអំពីការគ្របគ្រងមេរោគកូវិដ-១៩ ដែលនាំចូលប្រទេសខ្មែរដោយអ្នកដំណើរមកពីប្រទេសក្រៅ ។ ប៉ុន្តែនៅថ្ងៃទី ២៨ វិច្ឆិកា ២០២០ ករណីទី ១ នៃការឆ្លងកូវិដ-១៩ នៅក្នុងសហគមន៍បានបង្ហាញខ្លួននៅពេលភរិយារបស់អគ្គនាយកពន្ធនាគារម្នាក់ធ្វើតេស្តឃើញមានផ្ទុកមេរោគនេះបន្ទាប់ពីមានរោគសញ្ញារយៈពេល ១០ ថ្ងៃមុន ។ នៅពេលខ្ញុំនិពន្ធអត្ថបទនៅថ្ងៃនេះ ករណីកូវិដ-១៩ ឆ្លងក្នុងសហគមន៍នៅកម្ពុជាមានចំនួន ៣៦ ហើយ ។ រីឯករណីកូវិដ-១៩ សរុបនៅកម្ពុជាមានទំាងអស់ ៣៥២ (ខ្មែរ ២៣៣ នាក់ – បារំាង ៤៥ – ចិន ១៨ – ម៉ាឡេ ១៣ – អាមេរិក ១២ – ឥណ្ឌូនេស៊ី ៩ – អង់គ្លេស ៦ – យួន ៣ – កាណាដា ៣ – ឥណ្ឌា ៣ – ហុងហ្គ៉ារី ២ – ប៉ាគីស្ថាន ២ – បែលហ្ស៊ីក ១ – កាហ្ស៉ាក់ស្ថាន ១ និង ប៉ូឡូញ ១ នាក់) ។
read moreមានចម្លើយអ្វីដល់ពលរដ្ឋដែលធ្វើពលិកម្ម
បច្ចុប្បន្ន រដ្ឋាភិបាលលោកហ៊ុនសែនកំពុងប្រើយុទ្ធសាស្ត្រវាយប្រហារតាមផ្លូវច្បាប់ទៅលើពលរដ្ឋខ្មែរដែលប្រឆំាងនឹងរបបគ្របគ្រងផ្តាច់ការរបស់លោក ។ ចាប់ពីពេលអតីតមេបញ្ជាការខ្មែរក្រហមរូបនេះបានត្រូវកងទ័ពយួនបន្តុបជានាយករដ្ឋមន្ត្រីនាឆ្នាំ ១៩៨៥ មកលោកវង្វេងនឹងអំណាចហើយព្យាយាមរក្សានិងពង្រីកអំណាចត្រួតត្រាប្រទេស ។
read moreសច្ចភាពរឡេះរលួយ
បច្ចុប្បន្នសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងឆ្លងកាត់ “គ្រាដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍” ឬ “interesting times” បើយោងទៅតាមអ្វីដែលគេហៅថា “Chinese curse” ឬ “បណ្តាសាចិន” ។ ឃ្លាចិនបុរាណ 寧爲太平犬, 莫做亂離人 ត្រូវបានគេបកប្រែជាទូទៅថា “May you live in interesting times” ឬ “សូមឲ្យអ្នករស់រានក្នុងគ្រាដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍” ពោលគឺនៅក្នុងគ្រាវឹកវរដែលប្រកបទៅដោយភយន្តរាយសូមឲ្យអ្នកជួបនឹងសេចក្តីសុខ ។
read moreរំលឹកខួបទី ២៩ នៃ “សន្ធិសញ្ញាសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសឆ្នំា ១៩៩១”
ខ្ញុំបានសរសេរជាបន្តបន្ទាប់អំពីបញ្ហាស្មុគ្រស្មាញ ៣ ដែលរារំាងសហរដ្ឋអាមេរិកមិនឲ្យចេញផុតពីកលិយុគនិងអស្ថិរភាពបាន ។ ពោលគឺបញ្ហាការរីករាលដាលនៃការរើសអើងជាតិសាសន៍ពណ៌សម្បុរ បញ្ហាការរីករាលដាលនៃអត្តាធិបតេយ្យពង្រីកអំណាច និងបញ្ហាការរីករាលដាលនៃជំងឺរាតត្បាតកូវិដ-១៩ ។
read moreបុគ្គលិកលក្ខណៈអ្នកដឹកនាំនិងកម្មផល
ខ្ញុំបានសរសេរជាបន្តបន្ទាប់អំពីបញ្ហាស្មុគ្រស្មាញ ៣ ដែលរារំាងសហរដ្ឋអាមេរិកមិនឲ្យចេញផុតពីកលិយុគនិងអស្ថិរភាពបាន ។ ពោលគឺបញ្ហាការរីករាលដាលនៃការរើសអើងជាតិសាសន៍ពណ៌សម្បុរ បញ្ហាការរីករាលដាលនៃអត្តាធិបតេយ្យពង្រីកអំណាច និងបញ្ហាការរីករាលដាលនៃជំងឺរាតត្បាតកូវិដ-១៩ ។
read moreអាមេរិកបែកបាក់ឬកំពុងត្រូវពុះច្រៀក
សហរដ្ឋអាមេរិកនៅកំពុងប្រឈមនឹងបញ្ហាស្មុគ្រស្មាញដែលរារំាងមិនឲ្យមហាអំណាចនេះចេញផុតពីកលិយុគនិងវិបត្តិអស្ថិរភាព ។
ខ្ញុំបានសរសេរអត្ថបទមួយចំនួនស្តីអំពីមូលហេតុនិងព្រឹត្តិការណ៍នានាដែលជម្រុញសហរដ្ឋអាមេរិកឲ្យធ្លាក់ចូលក្នុងភាពវឹកវរ ។ ខ្ញុំមានការព្រួយបារម្ភជាពិសេសដល់អនាគតលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យ សេរីភាព យុត្តិធម៌ដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានធ្វើជាជំហររាប់រយឆ្នាំមកហើយ សម្រាប់មនុស្សទាំងអស់នៅក្នុងពិភពលោក ។
read moreយុទ្ធសាស្ត្រកំប្រុក
បរមគ្រុ ខុង ជឺ ជាបុគ្គលម្នាក់សំខាន់និងមានឥទ្ធិពលបំផុតនៅក្នុងប្រវត្តិសាស្ត្រមនុស្ស ។ ពាក្យពេចន៍របស់លោកបានជះឥទ្ធិពលយ៉ាងខ្លាំងទៅលើមនុស្សនៅជុំវិញពិភពលោកតាំងពីមុនគ្រិស្តសករាជម្ល៉េះហើយនៅតែមានឥទ្ធិពលរហូតមកដល់សព្វថ្ងៃនេះ ។
read moreកសាងខ្លួនដោយបញ្ញាខ្លួនឯង
ជាធម្មតាមនុស្សរមែងធ្វើសកម្មភាពនៅពេលមានបញ្ហាឬព្រឹត្តិការណ៍ប្រឈមណាមួយប៉ះពាល់ដល់សុខុមាលភាពពួកគេ ។ មនុស្សនៅលើភពផែនដីជាទូទៅមិនប្រាថ្នាអ្វីធំដុំក្រៅពី ១. មានសុខភាពល្មមផុតពីជំងឺឈឺថ្កាត់ ២. មានសុវត្ថិភាពល្មមផុតពីការហ្មងសៅ និង ៣. មានទ្រព្យល្មមផុតពីភាពក្រីក្រតោកយ៉ាក ។ បើកត្តាទាំងបីបានមកសណ្ឋិតនៅក្នុងជីវិតហើយ មនុស្សហាក់ដូចជាគ្មានមហិច្ឆតាចង់មានបានឲ្យហួសពីនេះទេ ។ ពួកគេរីករាយនឹងរស់ជាមួយនឹងអ្វីដែលខ្លួនមាន ។
read moreអត្តសម្មាបណិធិ
លោកអ្នកនាងដែលបានអានអត្ថបទខ្ញុំជាប្រចាំ គួរចាំបានថាខ្ញុំសរសេរជាញឹកញយអំពីពាក្យពេចន៍ប្រៀនប្រដៅរបស់ព្រះសម្ពុទ្ធនិងពុទ្ធលទ្ធិ ។ ខ្ញុំជាពលរដ្ឋខ្មែរម្នាក់កើតនៅភូមិ៍ឫស្សីកែវនៅជាយក្រុងភ្នំពេញ ។ ខ្ញុំរៀនសូត្រផ្តើមពីថ្នាក់កុមារដ្ឋានក្នុងសាលាដែលមានដំបូលប្រក់ស្លឹកនៅភូមិ៍ឫស្សីកែវ ។ ខ្ញុំបានក្រេបជញ្ជក់វប្បធម៌ខ្មែរតាំងពីសម័យអាណានិគមបារំាង ។ តែខ្ញុំជាអ្នកកាន់សាសនាឥស្លាម ។ នៅឆ្នាំ ១៩៦១ ដែលខ្ញុំនៅរៀនឯវិទ្យាល័យស៊ីសុវត្ថិ ខ្ញុំបានទទួលអាហារូបករណ៍សិក្សាមួយទៅរៀននៅសហរដ្ឋអាមេរិក ។ ទោះបីខ្ញុំទៅរៀនសាលានៅឆ្ងាយជាង ១ ម៉ឺនគីឡូម៉ែត្រពីភូមិ៍កំណើតខ្ញុំក្តី សង្គមូបនីយកម្មដែលបានវេញត្បាញបណ្តុះ ឥរិយាបថ គុណតម្លៃ ជំនឿរបស់ខ្ញុំតាំងពីវ័យកុមារ នៅតែបន្តឥទ្ធិពលលើរូបខ្ញុំជាដរាប ។
read moreប្រជាជាតិអន្តោប្រវេសន៍នៅក្នុងកលិយុគ
មនុស្សធ្វើចំណាកស្រុកដោយបុព្វហេតុផ្សេងៗ ។ គោលបំណងគឺស្វែងរកភាពប្រសើរនៅទីកន្លែងថ្មី ។ ជាងមួយម៉ឺនឆ្នាំមកហើយដែលមនុស្សចំណាកស្រុកពីទ្វីបអាស៊ីបានធ្វើដំណើរកាត់ឆ្លងតំបន់នានាឆ្ពោះទៅកាន់ទ្វីបអាមេរិក ។ អ្នកដែលបានតាំងទីលំនៅនៅទ្វីបអាមេរិកខាងជើងជាជនជាតិដើមអាមេរិកហៅថា Native Americans ។ ពួកគេទាំងនោះជា “ម្ចាស់ដើម” នៃទឹកដីបច្ចុប្បន្នសហរដ្ឋអាមេរិក ។
read more